این روزها آلودگی هوا در تهران شدت گرفته و افزایش غلظت آلاینده‌ها، به‌ویژه در فصل پاییز و زمستان، سلامت شهروندان را با خطر مواجه کرده است.
قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض هوای آلوده می‌تواند باعث تشدید بیماری‌های قلبی و تنفسی شود و خطر ابتلا به برخی بیماری‌های مزمن را افزایش دهد.
کودکان، سالمندان، زنان باردار و افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای نیز آسیب‌پذیری بیشتری دارند. اما در روزهای آلوده چگونه می‌توان از سلامت خود و خانواده محافظت کرد؟
در هوای آلوده چطور از بدن خود محافظت کنیم؟
مهم‌ترین اقدام برای کاهش عوارض آلودگی هوا، محدود کردن زمان حضور در محیط‌های آلوده است.
در روزهایی که شاخص کیفیت هوا در وضعیت ناسالم قرار دارد، بهتر است از خروج غیرضروری از خانه و انجام فعالیت‌های ورزشی سنگین در فضای باز خودداری کنید.
همچنین هنگام رفت‌وآمد، تا حد امکان مسیرهایی را انتخاب کنید که از خیابان‌های پرترافیک فاصله دارند.
اگر ناچار به حضور در فضای باز هستید، استفاده از ماسک‌های تنفسی استاندارد مانند N95 یا FFP2 که کاملاً روی صورت قرار می‌گیرند، می‌تواند میزان استنشاق ذرات معلق را کاهش دهد.
ماسک‌های معمولی پارچه‌ای و جراحی برای فیلتر کردن ذرات بسیار ریز کارایی محدودی دارند.
چگونه از کودکان و سالمندان در هوای آلوده محافظت کنیم؟
کودکان، سالمندان و افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی و ریوی از جمله گروه‌هایی هستند که باید در روزهای آلوده مراقبت بیشتری از آن‌ها صورت بگیرد.
بهتر است فعالیت‌های ورزشی و بازی کودکان در فضای باز را محدود کنید و سالمندان نیز از رفت‌وآمدهای غیرضروری پرهیز کنند.
همچنین افراد مبتلا به آسم و بیماری‌های تنفسی باید داروهای تجویزشده خود را طبق دستور پزشک مصرف کنند و در صورت تشدید علائم، با پزشک مشورت کنند.
چه مراقبت‌هایی در منزل باید انجام دهیم؟
ماندن در خانه زمانی به کاهش مواجهه با آلودگی کمک می‌کند که هوای داخل ساختمان نیز کیفیت مناسبی داشته باشد. در روزهای آلوده، پنجره‌ها را تا حد امکان بسته نگه دارید و در صورت دسترسی از دستگاه تصفیه هوا با فیلتر HEPA استفاده کنید.
همچنین از استعمال دخانیات، روشن کردن عود و شمع و فعالیت‌هایی که باعث تولید دود در محیط خانه می‌شوند، خودداری کنید. پخت‌وپز نیز می‌تواند آلودگی هوای داخل ساختمان را افزایش دهد؛ بنابراین استفاده از هواکش هنگام آشپزی اهمیت دارد.
تغذیه مناسب در هوای آلوده
تغذیه سالم می‌تواند به حفظ سلامت عمومی بدن و تأمین مواد مغذی مورد نیاز کمک کند. در روزهای آلوده، مصرف میوه‌ها و سبزیجات تازه، به‌ویژه مواد غذایی حاوی ویتامین C و E و سایر آنتی‌اکسیدان‌ها، انتخاب مناسبی است.
مرکبات، توت‌ها، سبزیجات برگ سبز، گردو و ماهی از جمله مواد غذایی مفیدی هستند که می‌توانند در برنامه غذایی روزانه قرار بگیرند. نوشیدن آب کافی نیز به حفظ عملکرد طبیعی بدن کمک می‌کند. البته هیچ ماده غذایی یا مکملی نمی‌تواند جایگزین کاهش مواجهه با آلودگی هوا شود.
چه زمانی در هوای آلوده به اورژانس مراجعه کنیم؟
آلودگی هوا می‌تواند بیماری‌های زمینه‌ای را تشدید کند و در برخی افراد باعث بروز مشکلات حاد تنفسی و قلبی شود. در صورت مشاهده علائمی مانند تنگی نفس شدید، درد یا فشار در قفسه سینه، خس‌خس شدید یا اختلال هوشیاری، باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
افراد مبتلا به آسم، بیماری‌های قلبی و ریوی و همچنین سالمندان باید تغییرات غیرعادی در وضعیت تنفسی و جسمی خود را جدی بگیرند.
آیا استفاده از ماسک در هوای آلوده ضروری است؟
ماسک‌های تنفسی استاندارد مانند N95، KN95 و FFP2 در صورت داشتن تأییدیه معتبر و قرارگیری صحیح روی صورت، می‌توانند بخش زیادی از ذرات معلق ریز مانند PM2.5 را فیلتر کنند. با این حال، میزان محافظت ماسک به کیفیت فیلتر و اندازه مناسب آن بستگی دارد.
ماسک باید کاملاً بینی و دهان را بپوشاند و از اطراف صورت هوا نشت نکند. همچنین افرادی که بیماری‌های قلبی یا تنفسی دارند و استفاده از ماسک تنفسی برایشان دشوار است، بهتر است پیش از استفاده با پزشک مشورت کنند.
